تبلیغات
ورزشی - آهن و نقش آن در بدن
 
ورزشی
جمعه 13 آبان 1390 :: نویسنده : رامیار نجفی
آهن و نقش آن در بدن و فعالیت های ورزشی و عوارض كمبود و ازدیاد و منبع غذایی آن:
در حالت عادی، مقدار آهن در بدن حدود 4 تا 5 گرم تخمین زده شده است که 75% درصد آن در هموگلوبین و میوگلوبین و 9% به شکل عامل انتقال آهن ذخیره شده است. آهن در سه جریان مختلف (برای انتقال اکسیژن بدن) نقش اساسی دارد:
1. هموگلوبین خون؛ 2. سیتوکرومها و زنجیره تنفسی میتوکندریها؛ 3. میوگلوبین.
جذب آهن
روزانه حدود 10 تا 20 میلی گرم آهن توسط مواد غذایی به معده وارد می شود. جذب آهن از معده شروع می شود، اما عمدتاً در دوازدهه و روده باریک جذب می شود. اولین مرحله جذب آهن، تجزیه ترکیبات آن و آزاد شدن یون آهن و سپس احیا و تبدیل آن به یون دو ظرفیتی (فِرو) است
سه عامل در جذب آهن مشارکت دارند:
1. اسید کلریدریک معده و اسیدهای موجود در مواد غذایی که باعث آزاد شدن آهن  می شوند.
2. ویتامین 12B به جذب آهن کمک می کند.
3. ترکیبات احیاکننده موجود در مواد غذایی، مثل اسید اسکوربیک و ترکیبات گوگرددار مانند سیستئین، باعث می شوند آهن سه ظرفیتی احیا و به آهن دو ظرفیتی مبدل شود.
ویتامین 12B ( به علت اینکه باعث فعل و انفعالات خون سازی می شود) جذب
 آهن را افزایش می دهد.
روزانه حدود 3ر0 تا 5ر0 میلی گرم آهن از راه مدفوع دفع می شود، که منشأ آن صفرا و یا سلولهای تخریب شده مخاط روده و آهن جذب نشده است؛ حدود 1ر0 میلی گرم آن نیز با ادرار از بدن دفع می شود.

نقش آهن در بدن
1. در ساختمان هموگلوبین، میوگلوبین و آنزیمهای مؤثر در تنفس سلولی مشارکت دارد.
2. در انتقال اکسیژن به سلولهای بدن توسط هموگلوبین نقش اصلی را ایفا می کند.
3. در ذخیره اکسیژن بدن به وسیله میوگلوبین سهیم است.
4. وجود آهن برای حفظ سیستمهای اکسید کننده در داخل سلولهای بافتی ضروری است.
نشانه های کم خونی شدید عبارت اند از: رنگ پریدگی، ضعف عمومی، کوتاهی دفعات تنفس، بی اشتهایی، کاهش نسبت اعمال حیاتی بدن و نهایتاً مرگ.
مسمومیت با آهن (سیدروز)
«اسیدروز»، یعنی وقتی که آهن بیش از اندازه در بدن وجود دارد، با تجمّع هموسیدرین در بافتها مشخص می شود.
علل بروز سیدروز عبارت است از:
1. دریافت مقادیر زیادی آهن؛
2. تخریب گلبولهای قرمز در حین خونریزی ها و سپس تزریق مکرر خون؛
3. نارسایی در تنظیم جذب آهن در بدن (ژنتیکی)
مهمترین نشانه های سیدروز عبارت اند از: افزایش رنگدانه های آبی رنگ در پوست، بروز سیرزو یا تشمّع کبدی، بروز دیابت و اختلال در اعمال طبیعی میوکارد (عضله قلب).
نیاز به آهن و منابع تأمین آن
مردان بالغ 1 تا 2ر1 میلی گرم، زنان بالغ 4ر1 تا 2ر2 میلی گرم، زنان باردار 3 تا 2ر3 میلی گرم و کودکان 1ر1 تا 4ر1 میلی گرم آهن در روز نیاز دارند.
جگر، گوشت قرمز، زرده تخم مرغ، ماهی، سویا، حبوبات، کشمش، انجیر، غلات و سبزیجات برگ پهن (اسفناج) از منابع سرشار آهن به شمار می آیند.
نقش آهن در ورزش
آهن از اجزای اساسی و ضروری در ساختمان هموگلوبین و میوگلوبین به شمار می آید. آهن موجود در هموگلوبین در فعالیت های ورزشی از نوع استقامتی عامل تعیین کننده در موفقیت ورزشکاران است.
1. استفاده از مواد غذایی دارای ویتامین C (اسید اسکوربیک) که به جذب بیشتر آهن کمک می کند؛
2. استفاده از انواع نانها و سایر غلات، به علت دارا بودن آهن زیاد؛
3. چای و قهوه، به علت دارا بودن اسید تئنیک جذب آهن را کاهش می دهند. لذا از این نوشیدنی ها هنگام صرف غذای آهن دار اجتناب کنید؛
4. استفاده از پروتئین های حیوانی و جگر.
کم خونی (آنمی) ورزشی و استفاده از مکملهای آهن
1. علل کم خونی ورزشی را مشخص کنید.
2. کم خونی ورزشی را در زنان ورزشکار توضیح دهید.
3. تعیین کنید که در این شرایط استفاده از مکمل های آهن مؤثر است یا خیر.
نشانه های کم خونی ورزشی عبارت اند از: بی اشتهایی، رنگ پریدگی، خستگی و ناتوانی در انجام مطلوب حرکات ورزشی.
علل کم خونی ورزشی عبارت است از:
1. اختلال مکانیکی و مرگ گلبولهای قرمز خون؛
2. پایین بودن درصد جذب آهن؛
3. پایین بودن پروتئینهای با ارزش بیولوژیکی بالا و استفاده از رژیم گیاه خواری؛
4. وجود عوامل همولیز کننده خون؛
5. افزایش حجم پلاسما؛
6. کمبود ویتامین 12B در بدن؛
7. در زنان ورزشکار، خونریزی دوران قاعدگی؛
8. انجام تمرینات شدید ورزشی و فعالیتهای استقامتی طولانی مدت (در شرایط تمرین شدید 4ر0 میلی گرم آهن به همراه 1 لیتر عرق دفع می شود).
گزارش تحقیقی در این زمینه نشان می دهد که طی فعالیتهای استقامتی (3 ساعت)، غلظت هموگلوبین خون 8/3% و میزان هماتوکریت 9/3% کاهش داشته است و بر حجم پلاسمای خون 6/8% افزوده شده است. میزان کاهش در هموگلوبین و هماتوکریت و افزایش در پلاسما در روز سوم تمرین تقریباً دو برابر مقادیر بالاست.




نوع مطلب :
برچسب ها :


درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : کیوان فیروزه ئی
مطالب اخیر

نظرسنجی

آیا مطالب این وب سایت برای شما مفید بوده؟






جستجو


آمار وبلاگ

کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :