تبلیغات
ورزشی - پروتئینها و نقش آنها در بدن و فعالیتهای ورزشی
 
ورزشی
پروتئین ها ← حدود 15% کالری مورد نیاز روزانه را تامین می کنند .
                                                         
 19-20% وزن کل بدن ←        نیمی در عضله،در استخوان و غضروف،در پوست و مایعات
                                                                 
                                                                 
میزان نیاز gr 8/0 برای هر کیلوگرم بدن
پروتئین ها در ← 1) ساختمان سلولی
 2) آنزیمها
3 ) ژنها
4) پروتئین های انتقال دهنده
5) پروتئین های انقباضی (اکتین، میوزین)

به همین خاطر به پروتئین (اساس زندگی) می گویند

تنها در دو جای بدن پروتئین نیست 1) ادرار     2) صفرا

نیاز به پروتئین در مواقع زیر افزایش می یابد 
 1) رشد
2) افزایش واکنش های متابولیسمی

3) بیماری های عفونی
4) سوختگیها
 5) التیام زخمها

ساختمان پروتئین ها ← علاوه بر نیتروژن H.O.C ← 16%
اجزاء ساختمانی ← اسید آمینه
20 نوع اسید آمینه که ترکیب های مختلف آن 000/30 نوع پروتئین می سازد
                                                            
                                                                      COOH

ساختمان یک اسید آمینه                      H        C        R              
                                                                        2NH


ساده ترین اسید آمینه ← گلیسین که به جای R      یک اتم       H  دارد.
از نظر وزن ملکولی ← گلیسین با 75 گرم سبک ترین ،سیستین با 240 گرم سنگین ترین
                                     
                   
اسیدهای آمینه
 ضروری ← در بدن سنتز نمی شوند (9نوع)
 غیرضروری ← در کبد ساخته می شوند (11نوع ضروری ها ← لوسین          متیونین        لیزین
ایزولوسین      هیستیدین      تریپترفان
 والین            تره اونین     فنیل آلانین

پروتئین ها از اتصال اسیدهای آمینه به هم توسط پیوندهای پپتیدی به وجود می آیند.
وقتی یک ملکول پروتئین حاصل شود به همراه آن یک ملکول آب هم حاصل می شد و برای شکستن آن پروتئین یک ملکول آب باید مصرف شود.

طبقه بندی پروتئین ها  
 1) کروی     2) رشته ای       3) پیوسته (پروتئیدها)


کروی ← به شکل کروی، بیضوی، در آب یا محلولهای نمکی قابل حل اند.

از مهم ترین ← آلبومین، گلوبولین، فیبیرنوژن ← پروتئین های پلاسما

هموگلوبین، سیتوکرومها (آنزیم های سلولی)

رشته ای ← زنجیره های پپتیدی دراز ← بیشتر پروتئین های ساختمانی خاصیت  الاستومری (ارتجاعی)
مهم ترین ← کلاژن ← پروتئین بافت همبند، وترها، غضروف، استخوان (استحکام)

الاستین ها و کراتین ← پروتئین مو و ناخن
اکتین و میوزین ← پروتئین های انقباضی

پیوسته ← نام دیگر (پروتئین های مزدوج)، که با مواد غیر پروتئینی ترکیب می شوند
  
طبقه بندی پروتیین های غذایی
  1) پروتئین کامل (کیفیت خوب) (ارزش بیولوژیک بالا) 33% ضروری 66% غیرضروری میزان متناسبی از تمام اسیدهای ضروری  را دارا است.
  2) پروتئین ناقص (ارزش بیولوژیک پایین) 25% ضروری

ارزش غذایی پروتئین ها :
1) ترکیب اسیدهای آمینه ← میزان اسیدهای آمینه ضروری: بر این اساس مواد غذایی در سه طبقه زیر قرار می گیرد (شیر، تخم مرغ، گوشت)، (دریایی، حبوبات)، (غلات، سبزیجات)
2) تعادل نسبت اسیدهای آمینه ←  متعادل ← تمام اسیدهای ضروری و غیرضروری به میزان مناسب  داراست.
3) نوع اتصال اسیدهای آمینه ← سرعت آزاد شدن اسیدهای آمینه در پروتئین ها فرق  می کند و بستگی به نوع اتصالات دارد   
حرارت ← پروتئین ها را باز می کند و در نتیجه سطح وسیع تری از آن را در معرض
             آنزیم های گوارشی قراغر می دهد.
پختن با آب ← قابلیت هضم را افزایش می دهد
نقش پروتئین ها در بدن:
1) تأمین رشد و تهیه بافتهای جدید ← برای تأمین رشد میزان اسیدهای آمینه موجود در سلول باید بیش از میزان پروتئین مورد نیاز برای حفظ حالت طبیعی ارگانها باشد.
اگر اسیدهای آمینه در سلول در دسترش نباشند، حجم پروتئین کل بدن کم و در نهایت وزن بدن کم می شود.
2) ساختن ترکیبات ضروری و نگهداری بافتها
ترکیبات مثل ← هورمون انسولین، آدرنالین، تیروکسین
هموگلوبین ← یک ماده پروتئینی در خون برای حمل 2O
3) تنظیم مایعات بدن
تنظیم فشار 2 طرف غشاء توسط (فشار اسمزی) تنظیم می گردد.
فشار اسمزی توسط ← 1) الکترولیت ها 2) پروتئین های پلاسما به وجود می آید.
پروتئین های پلاسما نمی توانند به دخل غشاء مویرگی نفوذ کنند از این رو در جریان خون باقی می مانند و توسط فشار هیدروستاتیک، پلاسما را برای تغذیه سلولها به آب میان بافتی هدایت می کنند
در موارد کمبود پروتئین خصوصاً آلبومین ← از برگشت مایع از فضای میان بافتی به داخل خون جلوگیری می شود و تشکیل بافت نرم به نام ادم یا خیز
در این حالت فرد متورم می شود ← با مصرف مقدار کافی پروتئین برطرف می شود
4) تثبیت PH خون
پروتئین ها نقش مقابله با محیط های اسیدی و بازی دارند
هموگلوبین در گلوبولهای قرمز ← در ترکیب با 2CO و انتقال آن برای دفع به نگهداری تعادل کمک می کند
5) محرم سنتز پادتن ← پادتن وظیفه دفاع از بدن را در برابر عوامل عفونی به عهده دارد که جنس پادتن ها ← پروتئین
افزایش حساسیت بدن به عفونت، کاهش مقاومت بدن در برابر بیماری های عفونی در اثر کمبود پروتئین در رژیم غذایی آنان است.
6) تولید انرژی ← gr1 ← KC4
زمانی است که مقدار پروتئین دریافتی بیش از مقدار لازم جهت انجام وظایف باشد. اضافی آن یا به مصرف رسیده انرژی تولید می کند و یا به چربی تبدیل می شود
وقتی که پروتئین به مصرف تولید انرژی برسد بنیان آمین اسیدهای آمینه جدا شده و به صورت اوره از کلیه دفع می شود. قسمت زنجیره کربنی (مثل قند و چربی) اکسید می شود
هضم پروتئین ها :
در بزاق ← آنزیمی که پروتئین را تجزیه کند وجود ندارد
معده ← آنزیم پپسین + رنین + اسید کلریدریک
باعث تبدیل پروتئین ← پپتیدها (پپتون + پلی پپتید)
در دوازدهه ← آنزیم تریپسین + کیموتریپسین + کربوکسی پپتیداز
پروتئین ← دی پپتیدها
در روده باریک ← ارپسین ← که پروتئین ها را به اسیدهای آمینه تبدیل می کند.
جذب پروتئین ها ← پروتیین ها پس از هضم به وسیله سیاهرگ باب به کبد می روند.
حدود 60% اسیدهای آمینه در روده کوچک، 28% در روده بزرگ و 11% در معده جذب
می شوند                                                                   
غلظت اسیدهای آمینه در خون به 2 عامل بستگی دارد
1) سنتز انتخابی در سلولها                                            
 2) دفع انتخابی کلیه ها  

                           
متابولیسم پروتئین ها    
1) روند آنابولیسم    2) روند کاتابولیسم  
1) مقداری از اسیدهای آمینه ای که به وسیله سیاهرگ باب به کبد می رسند صرف احتیاجات کبد شده و بقیه وارد گردش خون شده در اختیار بافتها قرار می گیرند و باعث سنتز   پروتئین های سلولی می شوند.
کبد با اسیدهای آمینه ای که در دست دارد پروتئین های پلاسمای خون را می سازد و وارد پلاسما می کند و به همین طریق در اختیار سایر بافتها برای سنتز پروتئین قرار می گیرد.
زمانی که احتیاجات بدن برآورده شد قسمتی از اسیدهای آمینه در بافتها به عنوان منبع انرژی مصرف می شود و یا به قندها و چربیها تبدیل می شوند و مازاد آن به چربی تبدیل شده و ذخیره می شود.
2) اولین مرحله تجزیه اسیدهای آمینه ← جدا شدن بنیان آمین است (د آمیناسیون) در این  عمل گاز 3NH تولید شده که در کبد به اوره تبدیل می شود. زمانی که کبد دچار اختلال شود گاز آمونیاک در خون تجمع یافته و اثرات سمی شدیدی روی مغز و سیستم اعصاب         می گذارد.
و در مواقعی زنجیره کربنی (فاقد آمین) به قندها و چربیها تبدیل می شود.
ارتباط پروتئین با چربی و کربوهیدرات:
پروتئین می تواند هم به چربی و هم به قند تبدیل شود.
روند ←
آلانین اگر بنیان آمین را از دست بدهد همان اسید پیرویک است
بدیهی است که این ماده می تواند به گلوکز یا به استیل کوآنزیم A تبدیل شود. همین طور 2 ملکول استیل کوآنزیم A ← اسید استواستیک که یک ماده کتونی است را به وجود می آورد
تبدیل اسید آمینه به گلوکزیا گلیکوژن را ← گلوکز نئوژنز
تبدیل اسید آمینه به اسیدهای چرب ← ستوژنز
تجزیه اجباری پروتئین ← در گرسنگی های طولانی، و یا عدم استفاده پروتئین در رژیم غذایی
مقداری اسید آمینه ← اکسیده شده و می سوزد
مقدارش حدود 20-30 گرم در روز است
که دفع اجباری پروتئین است
برای جلوگیری از دفع پروتئین لااقل باید 20-30 گرم مصرف کرد.
                                           
تنظیم هورمونی متابولیسم پروتئین
 

               هورمونهای آنابولیک                             هورمونهای کاتابولیک
هورمون های آنابولیک شامل  ← الف) انسولین ← ورود اسیدهای آمینه را به درون سلول افزایش می دهد
  ب) رشد ← 1) سنتز پروتئین های سلولی را افزایش داده و موجب ازدیاد  پروتئین های بافتی می شود.
                     2) انتقال اسیدهای آمینه را از غشاء سلولی زیاد می کند
                     3) روندهای DNA و RNA را برای ساختن پروتئین تسریع می کند
    ج) هورمون تستوسترون ← هورمون جنسی مردانه که موجب افزایش پروتئین در عضلات   می شود.
هورمون های کاتابولیک ← هورمونهای غده فوق کلیوی و قشری و تیروکسین
   کورتیزول، پروژسترون، کورتیکوسترون و تیروکسین     ←   مقدار پروتئین ها را کاهش میدهند و باعث تجزیه آنها شده و غلظت اسیدهای آمینه را در پلاسما افزایش می دهد.
هورمونهای کاتابولیک انتقال اسیدهای آمینه عضله را از طریق پلاسمای به کبد افزایش داده و موجب تجزیه آنها در کبد می شود.
پروتئین های پلاسما ← آلبومین، گلوبولین، فیبرینوژن
آلبومین ← ایجاد فشار اسمزی
گلوبولین ← تقویت سیستم ایمنی
فیبرینوژن ← انعقاد خون
زمانی که پروتئین های بافتها کاهش می یابد ← پروتئین های پلاسما می توانند به عنوان منبعی برای ترمیم سریع پروتئین عمل کنند
نیاز طبیعی بدن به پروتئین 8/0 گرم برای هر کیلوگرم ← ورزشکاران  5/1-2 گرم به ازای هر Kg
                                 قدرتی    8/1-4/1        
                               استقامتی   6/1-2/1 
- هرچه اندازه و وزن فرد بیشتر باشد میزان نیاز به پروتئین افزایش می یابد
- طی بارداری و شیردهی ← افزایش مصرف   پروتیین لازم است.

- فعالیت عضلانی به طور مستقیم نیاز به پروتئین را افزایش نمی دهد چون عامل انرژی زا نیست ولی در آغاز فعالیت بدنی و تمرینات ورزشی و یا در مرحله بدنسازی و افزایش سطح آمادگی جسمانی نیاز به پروتئین بیشتر می شود.
- رابطه سن با مصرف پروتئین 
بالاترین نیاز به پروتئین ←کودکان شیرخوار 2/1-2/2 گرم برای هر کیلوگرم وزن بدن
کمترین نیاز به پروتئین ← افراد مسن ← بعد از توقف رشد
ارزش بیولوژیکی پروتئین ← درصدی از ازت جذب شده که برای تأمین رشد و بقاء استفاده می شود


                     (  I – (U +F
                               100   *        --------------------     = BV                   
                                                                                          I  -    F
I ← ازت خورده شده

U ← ازت دفع شده از ادرار
F← ازت دفع شده از مدفوع
 
تخم مرغ بالاترین Bv را در بین مواد غذایی داراست
ارتباط پروتئین با ورزش
پروتئین ها به عنوان ماده سوختنی در ردیف 3 اهمیت اند
تنها در فعالیت های استقامتی شدید و طولانی ← از پروتئین به عنوان ماده سوختنی استفاده می شود.
به دلایل زیر پروتئین ها برای مصرف انرژی زایی مناسب نیستند:
1) به علت گران بودن مقرون به صرفه نیستند
2) حفظ فشار اسمزی مایعات داخل و خارج سلول یکی از وظایف پروتئین هاست خصوصاً در فعالیت های شدید استقامتی که حرارت افزایش یافته و آب زیادی از دست می رود.
3) عامل اصلی انقباضات عضلانی
هنگامی از پروتئین ها به عنوان ماده انرژی زا استفاده می شود که ←انرژی دریافتی از طریق قندها و چربیها کافی نباشد و فعالیت همچنان ادامه یابد.

                                                                              
زمانی که پروتئین به عنوان ماده انرژی زا می سوزد 2 اصلاح مطرح می شود.
                                تعادل مثبت ازت                           تعادل منفی ازت
تعادل مثبت ازت ← N دفع شده از راه ادرار کمتر از ازت دریافتی باشد
تعادل منفی ازت ← N دفع شده از راه ادرار بیشتر از ازت دریافتی باشد
در هنگامی که نیاز به استفاده انرژی از طریق پروتئین ها باشد
اسید آمینه آلانین و گلوتامیک ← در فعالیت های ورزشی به عنوان سوخت مورد استفاده قرار می گیرد.

روش: با افزایش فعالیت، آلانین از عضله آزاد می شود، سپس به داخل خون می رود و سپس به کبد حمل می شود. در کبد با از دست دادن گروه آمینی به گلوکز تبدیل می شود. (گلوک نئوژنز)
عوامل مؤثر در میزان مصرف و احتیاج پروتئین :   1) سن   2) وزن     3) جنس
                                                                               4) نوع فعالیت     5) شدت فعالیت
مضرات مصرف بیش از حد پروتئین
1- مصرف بیش از حد پروتئین ← N دفعی در اثر تجزیه به اوره و آمونیاک تبدیل شده و غلظت آن در خون بالا می رود و سپس به کلیه ها می رود و باعث افزایش فعالیت کلیه می گردد وبه دلیل دفع مواد زاید در نهایت به بزرگ شدن کلیه ها می انجامد.
2- کم آبی دهیدراتاسیون ← از مضرات دیگر استفاده بیش از حد پروتئین است .
کلیه برای دفع اوره آب زیادی را از دست می دهد0
3- افزایش پروتئین ← فشار اسمزی را بالا برده و فرآورده های روده ای را به شدت افزایش می دهد و باعث گرفتگی های شکمی و اسهال می شود.

ملاحضات در خصوص معرف پروتیین:
1) به دلیل دفع مواد معدنی از راه تعریق و ادرار و برای حفظ فشار اسمزی باید به میزان 15 تا 20 درصد کالری مصرفی در روز، پروتئین مصرف کرد.
2) بعد از فعالیت شدید جسمانی به علت تجزیه پروتئین های عضله حتماً پروتئین مصرف کنید
3) به علت دیرهضم بودن پروتئین باید از خوردن آن در روز مسابقه خودداری شود.
4) همچنین مصرف پروتئین قبل از مسابقه باعث می شود که آب زیادی از بدن خارج و ورزشکار با کمبود آب مواجه شود.
5) کمبود پروتئین موجب اختلال در کار آنزیم ها، کم شدن فعالیت، کاهش سوخت و ساز و تقلیل انرژی می شود که حاصل آن خستگی زودهنگام است.
6) مصرف بی رویه پروتئین، غلظت خون را افزایش می دهد و اختلالاتی در سیستم حرکتی ایجاد می کند.
7) میزان پروتئین مصرفی در روز 15 تا 20 درصد کل کالری دریافتی است تا پاسخگوی نیاز سوخت و ساز باشد.

منبع: کتاب تغذیه و ورزش دکتر محمدرضا رمضانپور




نوع مطلب :
برچسب ها :


درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : کیوان فیروزه ئی
مطالب اخیر

نظرسنجی

آیا مطالب این وب سایت برای شما مفید بوده؟






جستجو


آمار وبلاگ

کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :